Een startbaan, in het Engels “runway” genoemd, is een baan die wordt gebruikt voor het opstijgen en landen. De startbaan heeft een bepaald nummer toegekend, dat gelijk staat aan de richting waarin de baan is gelegen. Elke start- en landingsbaan heeft een soortgelijke opbouw. Landen kunnen echter een aantal strepen vervangen door een enkele. Bij afbeeldingen gaan we uit van de Europese opbouw.

De lengte van de baan bepaalt welke categorie vliegtuigen er mogen landen. Ook de breedte speelt mee. Hoe langer de baan, hoe groter de vliegtuigen mogen zijn. En hoe groter de vliegtuigen zijn, hoe steviger de baan. Grote vliegvelden hebben een fundering van enkele meters diep. De toplaag – het zichtbare gedeelte van een startbaan – kan bestaan uit allerlei verschillende materialen. In Europa wordt veelal asfalt gebruikt omdat dit voor veel minder geluid en water op de baan zorgt. In de Verenigde Staten is beton echter zeer populair. Dit vergt minder onderhoud en is bovendien krachtiger. Er zijn ook veel vliegvelden die een baan hebben van gras of gravel.

Elke startbaan heeft zijn eigen ligging en lengte. Deze worden zorgvuldig uitgekozen om het grootst mogelijk aantal vliegbewegingen mogelijk te maken. Bovendien wordt de ligging gekozen aan de hand van de richting van de wind waar deze het vaakst vandaan komt. Op deze manier wordt zo min mogelijk met zijwind geland.

Verklaring der symbolen: 

A: Threshold: deze strepen staan over de gehele breedte van de startbaan. Dit houdt het begin/einde in van de baan. Na de threshold houdt de baan vaak nog niet op om een iets langere baan mogelijk te maken. Vooral bij noodsituaties of afgebroken take-offs wordt de threshold vaak nog gebruikt. Bij sommige (grote) vliegvelden zijn gele pijlen op de baan aangebracht.

B: Op deze afbeelding staat 27 en 09. Deze twee nummers geven de richting (magnetische koers) aan waarin de baan is gelegen. Deze startbaan zou op de koers 27 liggen, dus een oost/west baan. Sommige vliegvelden, zoals Schiphol, hebben meerdere banen in deze richting. Dan wordt gebruikt gemaakt van L (left), C (center) of R (right).
NOTE: Start- en landingsbanen die een onderhoudsbeurt ondergaan, hebben een groot geel kruis op plaats B. Dit geeft aan dat deze baan niet in gebruik is. Ook banen die permanent zijn gesloten dragen dit gele kruis.

C: Deze strepen worden in Europa gebruikt en geven de touchdown zone aan. Zowel twee- als driestreeps markeringen worden gebruikt. In Australië wordt slechts één brede baan gebruikt. Vanaf dit punt mogen de vliegers het vliegtuig aan de grond zetten. Grotere vliegtuigen worden vaak iets eerder op de grond gezet wanneer de baan aan de krappe kant is.

D: Fixed Distance marks: Tussen punt D en C zit normaliter een afstand van 500 meter.

E: Centerline: dit is het midden van de startbaan.